Niet Na Te Maken

## Niet Na Te Maken ### Hoe je zonder enige brouwervaring meteen besluit een zwaar bier te brouwen Iedere hobbybrouwer moet ergens beginnen. Je kunt het jezelf daarbij makkelijk maken. Een eenvoudig blond bier bijvoorbeeld, met een overzichtelijk recept, een bescheiden alcoholpercentage en vooral niet te veel dingen die tegelijkertijd mis kunnen gaan. Eerst de installatie leren kennen, ontdekken hoe maischen en spoelen in de praktijk werken en een beetje gevoel krijgen voor temperaturen, volumes en kookgedrag. Dat zou een verstandige aanpak zijn geweest. Wij besloten een Imperial Dark te brouwen. Niet omdat we daar ervaring mee hadden. We hadden überhaupt nog geen ervaring. Dit was letterlijk ons eerste bier. Maar blijkbaar vonden we dat een zwaar, donker bier met een flink begin-SG een geschiktere introductie tot hobbybrouwen was dan iets eenvoudigs. Achteraf gezien zegt dat eigenlijk meteen alles wat je over D&D Craft Beer moet weten. ### Hoe moeilijk kan bierbrouwen zijn? Op papier zag het proces er nog redelijk overzichtelijk uit. Je verwarmt water, doet er geschrote mout bij, houdt een aantal temperaturen aan, haalt de suikers uit het graan, kookt het geheel, voegt op bepaalde momenten wat dingen toe, koelt het af en laat gist de rest doen. Prima. Tot je het daadwerkelijk gaat doen. Tijdens je eerste brouwdag ontdek je namelijk dat iedere eenvoudige instructie uit een recept ongeveer zeven nieuwe vragen oplevert. Hoe snel moet dit opwarmen? Hoe nauwkeurig moet die temperatuur eigenlijk zijn? Hoe hard moet de pomp? Hoe snel moet je spoelen? Hoeveel wort horen we nu over te houden? Is dit normaal? Hoort dat geluid erbij? En waarom ziet het er bij mensen op YouTube allemaal zoveel rustiger uit? Onze SB30+ was bovendien nog geen vertrouwd stuk gereedschap. Iedere knop, temperatuurverandering en pompstand hoorde bij de ontdekkingstocht. Tegenwoordig kijk je naar een ketel en weet je ongeveer wat er gaat gebeuren. Die eerste keer keken wij vooral naar de ketel om erachter te komen wat hij nu weer van plan was. Maar er ontstond wort, de boel rook naar bier en voor twee mensen die nog nooit bier hadden gebrouwen was dat voldoende bewijs dat het uitstekend ging. Tot het koken. ### Daar komt-ie Wie inmiddels een paar keer heeft gebrouwen, kent het moment. Het wort komt steeds dichter bij het kookpunt en bovenop begint zich een schuimlaag te vormen. Je weet dat je dan even moet opletten. Vermogen terugnemen, eventueel roeren en vooral zorgen dat die schuimlaag niet ineens besluit de vrijheid op te zoeken. Wij hadden dat stukje praktijkervaring nog niet. Het wort kwam aan de kook en het schuim begon omhoog te komen. Eerst rustig. Toen iets minder rustig. En vervolgens ontdekten we een van de merkwaardigste eigenschappen van wort: er lijkt een enorm verschil te bestaan tussen bijna overkoken en OVERKOKEN, maar in werkelijkheid zit daar ongeveer anderhalve seconde tussen. Boil-over. Het schuim kwam over de rand en ineens waren we niet meer bezig met bier brouwen, maar met schadebeperking. Vermogen omlaag, ketel onder controle krijgen en vooral proberen te voorkomen dat nog meer van ons toekomstige bier besloot de brouwerij van buiten de ketel te bekijken. Welkom bij hobbybrouwen. We hadden nog niet eens één bier gemaakt en konden de klassieke boil-over alvast van de lijst met beginnersfouten afvinken. En we leerden meteen iets wat in geen enkel recept echt goed overkomt: een brouwketel verdient aandacht. Vooral rond het kookpunt. ### Gewoon doorgaan Na zo'n moment heb je twee mogelijkheden. Je kunt besluiten dat de brouwdag mislukt is, of je kijkt naar de ketel, constateert dat er nog steeds wort in zit en gaat verder. Wij kozen uiteraard voor het laatste. Want als je allereerste bier meteen een zwaar bier moet worden, ga je na een beetje wort over de rand natuurlijk niet ineens verstandig doen. Dus werd er verder gebrouwen, gemeten, gerekend en gekoeld en uiteindelijk kwam het bier in het vergistingsvat terecht. De gist mocht vanaf daar proberen iets fatsoenlijks te maken van alles wat wij die dag hadden geproduceerd. En dat deed hij. Uiteindelijk kwamen we rond de 8,5% alcohol uit. Voor een eerste poging bepaald niet slecht, al bleek een hoog alcoholpercentage nog geen garantie voor een goed bier te zijn. Dat zouden we later nog vaker ontdekken. ### Niet Na Te Maken Na alle uren brouwen, vergisten en wachten kwam eindelijk het moment waarop we ons eerste zelfgebrouwen bier konden proeven. Onze eerste reactie was niet onmiddellijk dat we een meesterwerk hadden gemaakt. Het bier was behoorlijk zoet. Te zoet eigenlijk. Het zware karakter dat we zochten was er wel, maar de balans nog niet. Toch hadden we iets belangrijks bereikt: we hadden bier gemaakt. Zelf. Van water, mout, hop en gist naar iets dat daadwerkelijk in een glas kon en alcohol bevatte. Na alles wat er tijdens die eerste brouwdag was gebeurd, voelde dat al als een overwinning. En ergens in dat hele proces ontstond de naam: **Niet Na Te Maken**. Die paste perfect. We hadden geen vaste werkwijze, geen ingesleten routine en een installatie die we nog nauwelijks kenden. We waren tegelijkertijd bier aan het brouwen én aan het ontdekken hoe bier brouwen eigenlijk werkte. Zelfs als het fantastisch zou worden, hoe moesten we ooit precies reproduceren wat we die dag hadden gedaan? En dan was er natuurlijk nog die boil-over. Probeer die maar eens netjes in een recept vast te leggen: maischen volgens schema, wort aan de kook brengen en vervolgens op exact het juiste moment voldoende wort over de rand laten komen. Hoeveelheid: naar gevoel. Succes met reproduceren. ### Wacht eens even... Het bier bleef liggen. En een zwaar donker bier heeft een eigenschap waar je als beginnende brouwer nog weinig gevoel voor hebt: tijd kan behoorlijk veel veranderen. Maanden later ging er opnieuw een fles open. En toen gebeurde iets wat we eigenlijk niet meer hadden verwacht. Hij was lekker geworden. Niet ‘voor een eerste brouwsel best aardig’. Niet ‘als je rekening houdt met alles wat er misging’. Gewoon: verrassend lekker. Het bier dat aanvankelijk te zoet en uit balans overkwam, had door de rijping tijd gekregen om zich te ontwikkelen. De smaken waren naar elkaar toe getrokken en ineens begon dat zware karakter veel beter te werken. En het mooie is: ook nu drinken we Batch #1 nog steeds met plezier. Dat was misschien nog wel verwarrender dan wanneer hij gewoon slecht was gebleven. Want bij onze allereerste poging, met een installatie die we nauwelijks kenden en inclusief een keurige klassieke boil-over, hadden we iets gemaakt dat na voldoende geduld daadwerkelijk erg lekker werd. Toen kreeg Niet Na Te Maken ineens een tweede betekenis. Inmiddels wisten we veel beter hoe we moesten brouwen. Maar zouden we juist dát bier nog exact zo kunnen maken? Waarschijnlijk niet. ### Zeven batches later Niet Na Te Maken werd meer dan alleen ons eerste bier. Het werd het begin van alles wat daarna kwam. We leerden dat een recept op papier iets heel anders is dan een brouwdag in de praktijk. Dat je het kookpunt van wort beter niet onbeheerd tegemoet kunt treden. Dat een hoog alcoholpercentage op zichzelf nog geen goed bier maakt. En misschien wel het belangrijkste: dat je een zwaar bier soms gewoon tijd moet geven. Maar één ding bleef in ons hoofd zitten. Die Imperial Dark. Niet omdat Batch #1 mislukt was. Integendeel. Het bier smaakte uiteindelijk zo goed dat we er nog steeds trots op zijn. Maar inmiddels hadden we zeven batches ervaring, kenden we onze apparatuur veel beter en begrepen we steeds beter waarom bepaalde dingen tijdens een brouwdag gebeuren. Dus kwam vanzelf de vraag: wat als we teruggaan naar het idee waarmee D&D Craft Beer ooit begon? Niet proberen Niet Na Te Maken exact na te maken — daarmee zouden we de naam alleen maar verpesten — maar opnieuw een Imperial Dark ontwikkelen met alles wat we inmiddels hadden geleerd. Op 27 juni 2026 deden we precies dat. Batch #8. **Revanche.** Niet de revanche op een slecht bier. De revanche op onze allereerste brouwdag. Niet Na Te Maken blijft daarom precies wat het hoort te zijn: ons eerste bier, onze eerste boil-over, een verzameling beginnersfouten en uiteindelijk het eerste bewijs dat geduld soms een belangrijker brouwingrediënt is dan alles wat je in de ketel gooit. Het was niet perfect. Het was zeker niet volgens plan. Maar het was van ons. En verdomme, hij is nog steeds lekker. **D&D Craft Beer — het begon met een boil-over. Daarna werd het eigenlijk alleen maar serieuzer.**